જાણો પંચામૃતના પાંચ તત્વોનું મહત્ત્વ અને ભગવાનને કેમ ચડાવામાં આવે છે આ ભોગ…

Dharma

હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાનની ઉપાસના અને આરતી પછી પંચામૃત વહેંચવાની પરંપરા આજની નથી, પરંતુ સદીઓથી છે. આપણે આપણા હાથમાં પંચામૃત લઈએ છીએ અને પીએ છીએ અને માથા પર લૂછીએ છીએ. પણ આ પંચામૃત શું છે? પૂજા-પાઠ પછી વિતરણ માટે આટલું મહત્વ કેમ છે? તમે ક્યારેય વિચાર્યું છે? કદાચ અસંખ્ય લોકો પંચામૃતના ધાર્મિક મહત્વથી વાકેફ છે, પરંતુ શું આપણે એ જાણીએ છીએ કે સ્વાસ્થ્યના દૃષ્ટિકોણથી પણ તે ખૂબ મહત્વ ધરાવે છે. હા, આનાથી ફક્ત શારીરિક આરોગ્ય જ નહિ પણ પંચામૃતમાં સમાયેલ પાંચ તત્વો આપણને આ ભૌતિક વિશ્વ વિશે ઘણો સંદેશ આપે છે, તેથી ચાલો આપણે આ વિશે જાણીએ.

જો કે દરેક દેવતાને લગતી વિવિધ પ્રકારના ભોગ અને પ્રસાદ અર્પણ કરવાની પ્રથા છે, પરંતુ ભારતીય સંસ્કૃતિ અને ધર્મશાસ્ત્રમાં પંચામૃતનું એક અલગ જ સ્થાન છે. એક ચમચી પંચામૃત ટીપાંની કિંમત કોઈ મહાપ્રસાદથી ઓછું નથી. તેનું મહત્ત્વ એટલું છે કે મંદિરમાં લોકો તેનું એક ટીપું મેળવવા માટે કલાકો સુધી કતારમાં રાહ જોતા હોય છે. કેટલાક લોકો “ચરણામૃત” ને પંચામૃત પણ કહે છે. અને તેને પંચામૃત અથવા ચરણામૃત કહેવા પાછળ ઘણા ઉંડા અર્થ છુપાયેલા છે.

પંચામૃત એટલે પાંચ પવિત્ર તત્વોનું મિશ્રણ. આ પાંચ તત્વોમાં દૂધ, દહીં, મધ, ઘી અને ગંગાજળ શામેલ છે. પ્રસાદ તરીકે વિશેષ સ્થાન ધરાવતું પંચામૃત. આનાથી ભગવાનનો પણ અભિષેક કરવામાં આવે છે.

પંચામૃત ખૂબ જ શુભ માનવામાં આવે છે અને તે પીવામાં પણ સ્વાદિષ્ટ છે. પંચામૃતમાં ભળેલા તમામ પદાર્થોનો ઉપયોગ 33 કોટી દેવી-દેવતાઓની પૂજામાં આવશ્યકપણે થાય છે. વેદો અનુસાર પંચામૃત એ મનુષ્યના સફળ જીવનનો આધાર છે. આનું સેવન કરવાથી ભગવાનને પણ આશીર્વાદ આપવાની ફરજ પડે છે. આની સાથે, તેની બધી મુશ્કેલીઓમાંથી મુક્તિ પણ મળે છે.

પંચામૃત પાન વ્યક્તિના જીવનમાં સુખ, સમૃદ્ધિ લાવે છે. તેમાં ભળેલા તમામ પદાર્થોનું પોતાનું વિશિષ્ટ મહત્વ છે. જે સંતોની પ્રાપ્તિ, જ્ઞાન, સુખ અને ખ્યાતિ તરફ દોરી જાય છે.

ચાલો આપણે જાણીએ કે પંચામૃતમાં પાંચ તત્વોનું શું મહત્વ છે?

દૂધ- દૂધ એ પંચામૃતનો પહેલો ભાગ છે. દૂધ શુદ્ધતાનું પ્રતીક છે, એટલે કે, આપણું જીવન દૂધ જેવું શુદ્ધ હોવું જોઈએ. દૂધથી રાજસુખ, સામાજિક સન્માન, દરજ્જો અને આરોગ્યની પ્રાપ્તિ થાય છે.

દહીં- દૂધની જેમ દહીં પણ સફેદ હોય છે. તેની વિશેષતા એ છે કે તે બીજાઓને પણ પોતાના જેવા બનાવે છે. આ જ દહી સારા સ્વાસ્થ્ય, શાંતિ અને શારીરિક સુખ તરફ દોરી જાય છે.

ઘી – તે સ્નેહનું પ્રતીક છે. તેની એવી ભાવના છે કે આપણે બધા સાથે સૌમ્ય સંબંધ રાખવો જોઈએ. ઘી પરલોકીક જ્ઞાન, સ્થાવર મિલકત, સફળ વ્યવસાય અને કમલાસન લક્ષ્મીના આશીર્વાદ વરસાવે છે.

મધ- મધ મધુર હોવાની સાથે શક્તિશાળી પણ છે. મધનો ઉપયોગ બેરોજગારીથી મુક્તિ અને શત્રુઓ પર વિજય પ્રાપ્ત થાય છે. મધની વિશેષતા એ છે કે તે પાણીમાં હોવા છતાં પણ સરળતાથી મળતું નથી. તે જ રીતે દરેક માનવીએ સંસારમાં રહેતા હોય ત્યારે સંસારિકતાથી અલગ રહેવું જોઈએ. સાંસારિક દુષ્ટતાઓને તમારામાં સમાવિષ્ટ થવા દો નહીં અને તમારા ગુણોને જાળવી રાખો.

ગંગાજલ – હિન્દુ ધર્મમાં ગંગાજળનું ઘણું મહત્વ છે. આ પવિત્ર જળનો ઉપયોગ પંચામૃતમાં પણ થાય છે. ગંગાજલ મોહ, ક્રોધ અને અહંકારને શાંત પાડવાનું કાર્ય કરે છે.

હવે તમે વિચારી શકો છો કે આપણે પંચામૃતના સેવનથી કેટલાય ગુણો ધરાવતા પંચામૃતનું આપણે સેવન કરીએ છીએ. તેથી જ કહેવામાં આવે છે કે સનાતન ધર્મમાં થતી લગભગ દરેક અનુંષ્ઠાન વેજ્ઞાનિકતાની ખૂબ નજીક હોય છે.

પંચામૃતનું મોટું મહત્વ

હિન્દુ ધર્મમાં ભગવાનની આરતી પછી પંચામૃત આપવામાં આવે છે. હિન્દુ ધર્મમાં તેનું વિશેષ મહત્વ છે. તેને ખૂબ જ પવિત્ર માનવામાં આવવાના કારણે, તે કપાળથી નમન કર્યા પછી પીવામાં આવે છે.

પંચામૃત મંત્ર

પંચામૃતનું સેવન કરતી વખતે, નીચે આપેલા શ્લોકો વાંચવાનો પણ એક નિયમ છે- “अकालमृत्युहरण सर्वव्याधिविनाशनम विष्णुपादोदंक (पित्वा पुनर्जन्म न) विद्यते” એટલે કે ભગવાન વિષ્ણુના ચરણોમાંનું અમૃતરૂપી જળ બધા જ પાપોનો નાશ કરશે. તે ઔષધિ સમાન છે. એટલે કે, પંચામૃત અકાળ મૃત્યુને દૂર રાખે છે. તે તમામ પ્રકારના રોગોનો નાશ કરે છે અને તેના સેવનથી પુનર્જન્મ થતો નથી.

પંચામૃતના ફાયદા

પંચામૃતમાં કેલ્શિયમની માત્રા વધારે હોવાને કારણે હાડકાં મજબૂત બને છે. પંચામૃતનું સેવન મનને શાંત કરે છે અને ક્રોધ ઓછો કરે છે. પંચામૃત તમારા પાચનને સુધારે છે અને ભૂખ ન લાગવાની સમસ્યાથી રાહત આપે છે આયુર્વેદ અનુસાર પંચામૃત પણ શીતળ, પૌષ્ટિક અને કફ નાશકારક છે. પંચામૃતમાં તુલસીના પાન ઉમેરવાથી તેની રોગનિવારક ક્ષમતામાં વધુ વધારો થાય છે.

એવું માનવામાં આવે છે કે પંચામૃત હંમેશાં તાંબાના વાસણ દ્વારા આપવું જોઈએ. તાંબામાં રાખેલ પંચામૃત એટલું શુદ્ધ હોય છે કે તે અનેક રોગોને મટાડી શકે છે. તેમાં જોવા મળતા તુલસીના પાન તેની ગુણવત્તામાં વધુ વધારો કરે છે. આવા પંચામૃત લેવાથી બુદ્ધિ, સ્મૃતિ અને શક્તિ વધે છે. તુલસી યુક્ત પંચામૃતના સેવનથી અનેક રોગો મટે છે અને મગજમાં શાંતિ લાવે છે. પંચામૃત અમૃતયુક્ત છે અને તેનું નિયમિત સેવન કરવાથી શરીર રોગ મુક્ત રહે છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *