500 અને 2000 ની 9.21 લાખ કરોડ રૂપિયાની નોટો ગાયબ ! RBI ના આ આંકડા ચોંકાવનારા છે.

News

“કાળું નાણું ખતમ થઈ જશે, આતંકવાદની કમર તૂટી જશે, ભ્રષ્ટાચાર ખતમ થઈ જશે, નકલી ચલણ ચલણમાંથી નીકળી જશે અને દેશ પ્રગતિના નવા પથ પર આગળ વધશે” તે જ વચન આપતા, 8 નવેમ્બર 2016 ના રોજ, વડા પ્રધાન નરેન્દ્ર મોદીએ રાત્રે 8 વાગ્યાથી નોટબંધીની જાહેરાત કરી.

ટૂંક સમયમાં આખો દેશ લાઇનમાં આવી ગયો. નોટબંધીના સમયે કેન્દ્ર સરકારને આશા હતી કે ભ્રષ્ટાચારીઓ દ્વારા જમા કરાયેલું ઓછામાં ઓછું 3-4 લાખ કરોડ રૂપિયાનું કાળું નાણું બહાર આવશે. નોટબંધીની સમગ્ર કવાયતમાં રૂ. 1.3 લાખ કરોડનું કાળું નાણું આવ્યું હતું પરંતુ હવે નોટબંધી વખતે જારી કરાયેલી રૂ. 500 અને 2000ની નવી નોટોમાં રૂ. 9.21 લાખ કરોડ ખૂટે છે.

ભારતીય રિઝર્વ બેંકનો 2016-17 થી તાજેતરના 2021-22 સુધીનો વાર્ષિક અહેવાલ દર્શાવે છે કે RBIએ 2016 થી અત્યાર સુધીમાં 500 થી 2000 રૂપિયાની કુલ 6,849 કરોડ ચલણી નોટો છાપી છે. તેમાંથી 1,680 કરોડથી વધુ ચલણી નોટો ચલણમાંથી ગાયબ છે. ગુમ થયેલી નોટોની કિંમત 9.21 લાખ કરોડ રૂપિયા છે. આ ખોવાયેલી નોટોમાં એવી નોટોનો સમાવેશ થતો નથી કે જે ક્ષતિગ્રસ્ત થયા બાદ નાશ પામી હોય.

કાયદેસર રીતે, કોઈપણ રકમ કે જેના પર કોઈ ટેક્સ ચૂકવવામાં આવ્યો નથી તેને કાળું નાણું ગણવામાં આવે છે. હવે આ 9.21 લાખ કરોડ રૂપિયામાં લોકોના ઘરોમાં જમા થયેલી બચત પણ સામેલ થઈ શકે છે. પરંતુ દેશભરમાં પડેલી પ્રિન્ટમાં ફસાયેલું કાળું નાણું 95 ટકાથી વધુ 500 અને 2000ની નોટોમાં હતું.

ભાસ્કરના અહેવાલમાં જણાવાયું છે કે આરબીઆઈના અધિકારીએ નામ ન આપવાની શરતે સ્વીકાર્યું હતું કે સર્ક્યુલેશનમાંથી ગુમ થયેલ નાણાને સત્તાવાર રીતે કાળું નાણું ગણી શકાય નહીં, પરંતુ તે ખૂબ જ શંકાસ્પદ છે કે આ રકમનો નોંધપાત્ર હિસ્સો કાળું નાણું છે.

સરકાર ભલે 500 કે 2000ની નોટો કાળું નાણું તરીકે જમા થાય એવું ન માને, પરંતુ અધિકારીઓ માને છે કે કાળું નાણું જમા કરાવવા માટે સૌથી વધુ ઉપયોગ ઉચ્ચ મૂલ્યની નોટો એટલે કે 500 અને 2000ની નોટોનો થાય છે. અને માનવામાં આવે છે કે તેના કારણે 2019 થી 2000 સુધીની નોટોનું પ્રિન્ટિંગ બંધ થઈ ગયું છે. પરંતુ સત્ય એ છે કે નવી 500ની નોટોનું પ્રિન્ટિંગ 2016ની સરખામણીમાં 76 ટકા વધ્યું છે. જાણકારોનું માનવું છે કે આ રીતે ઘરોમાં જમા થયેલા નાણાંમાંથી માત્ર 2-3 ટકા જ કાળું નાણું છે. સ્વિસ બેંકોમાં છુપાયેલા ભારતીય કાળા નાણા અંગેના 2018ના અહેવાલે આશંકા વ્યક્ત કરી હતી કે ચલણમાંથી ખૂટતા રૂ. 9.21 લાખ કરોડ કાળું નાણું છે.

આ રિપોર્ટ અનુસાર સ્વિસ બેંકોમાં ભારતીયોનું કાળું નાણું 300 લાખ કરોડ છે, જે આ 9 લાખ કરોડની રકમના 3 ટકા છે. દાવો કરવામાં આવ્યો હતો કે નવી ડિઝાઈનની નોટો નકલી ચલણ બનવી અશક્ય છે, પરંતુ એવું બન્યું નહીં.એ જ વર્ષે જ્યારે નવી ડિઝાઇનની નોટો બહાર પાડવામાં આવી ત્યારે નકલી નોટો પણ બજારમાં આવી. 2016માં જ આરબીઆઈને 2000ની 638 અને 500ની 1999ની નકલી નોટો મળી આવી હતી. 6 વર્ષમાં 2000ની 79836 અને 500ની 1.81 લાખની નકલી નોટો મળી આવી છે.

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *