TATA ગ્રૂપનો ઈતિહાસઃ ટાટા ગ્રૂપે ભારતના વિકાસ માટે પેઢીઓથી મહત્વપૂર્ણ ભૂમિકા ભજવી છે, જાણો આ પરિવારનો ઈતિહાસ

Story

ભારતીય ઉદ્યોગપતિ રતન ટાટાની સમગ્ર દેશમાં એક અલગ ઓળખ છે, જેમનું ઉદાર વર્તન દરેકના હૃદયને સ્પર્શી જાય છે. ટાટા ગ્રુપ વર્ષોથી દેશની પ્રગતિ અને સફળતા માટે કામ કરી રહ્યું છે, પરંતુ રતન ટાટાની ઘણી પેઢીઓએ આ બિઝનેસના નિર્માણમાં ખુબ જ કામ કર્યું છે. જો કે દેશના મોટા ભાગના લોકો માત્ર રતન ટાટા વિશે જ જાણે છે, જ્યારે તેમની અગાઉની પેઢીઓએ ટાટા જૂથને આગળ વધારવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી છે. તો ચાલો જાણીએ કે ટાટા ગ્રૂપની શરૂઆત કેવી રીતે થઈ અને કોણે આ ગ્રૂપને પેઢી દર પેઢી આગળ વધાર્યું.

જમશેદજી ટાટાએ શરૂઆત કરી:
જમશેદજી ટાટાને ટાટા ગ્રૂપના પિતા માનવામાં આવે છે, જેમણે 1870ના દાયકામાં કાપડ મિલની સ્થાપના કરીને ઉદ્યોગમાં પ્રવેશ કર્યો હતો. આ પછી જમશેદજી ટાટાએ ભારતમાં સ્ટીલ અને પાવર ઇન્ડસ્ટ્રીઝમાં કામ કરવાનું નક્કી કર્યું, ત્યારબાદ તેમણે દેશમાં ટેકનિકલ શિક્ષણનો પાયો નાખ્યો. જમશેદજી ટાટાએ ઔદ્યોગિક દેશોની યાદીમાં ભારતનું નામ સામેલ કર્યું, જે વેપારની દૃષ્ટિએ આપણાથી ઘણા આગળ હતા. જમશેદજી ટાટાએ માત્ર ટાટા જૂથનો પાયો નાખ્યો ન હતો, પરંતુ તેઓને સમગ્ર દેશના વન-મેન આયોજન પંચ ગણાતા હતા.

જમશેદજી ટાટા પરોપકારી સિદ્ધાંતોના માણસ હતા અને તેઓ ભારતને ગરીબીમાંથી બહાર લાવવા માટે કામ કરવા માંગતા હતા, પરંતુ તેઓ દાન કે ચેરિટીમાં માનતા ન હતા. તેથી જ જમશેદજી ટાટાએ યુવાનોને શિક્ષિત કરવાના ઉદ્દેશ્ય સાથે વર્ષ 1892માં જેએન ટાટા એન્ડોવમેન્ટની સ્થાપના કરી હતી. જેએન ટાટા એન્ડોવમેન્ટની સ્થાપનાથી ભારતીય યુવાનોને શિક્ષણ ક્ષેત્રે આગળ વધવાની અને દેશની બહાર ઉચ્ચ શિક્ષણ મેળવવાની તક મળી, જેનાથી જાતિ પ્રથા અને વિદ્યાર્થીઓમાં ઉંચી-નીચની લાગણીનો અંત આવ્યો. આ રીતે ટાટાએ શિક્ષણના ક્ષેત્રમાં એક નવી પહેલ કરી, જે પાછળથી બિઝનેસ ગ્રુપનું સ્વરૂપ લેવા જઈ રહી હતી.

સર દોરાબજી ટાટાએ ધંધો સંભાળ્યો:
જ્યાં એક તરફ જમશેદજી ટાટાએ ભારતમાં શિક્ષણ ક્ષેત્રે ટેક્નોલોજીનો પરિચય કરાવ્યો ત્યારે દેશમાં નવા વિચારો સાથે બિઝનેસ શરૂ કરવાનો શ્રેય તેમના પુત્ર સર દોરાબજી ટાટાને જાય છે. સર દોરાબજી ટાટાને તેમના પિતા પાસેથી બિઝનેસ કૌશલ્ય વારસામાં મળ્યું હતું, તેઓ સમાજ કલ્યાણ માટે નિઃસ્વાર્થપણે કામ કરવા માંગતા હતા. આ રીતે સર દોરાબજી ટાટાએ 27 મે 1909ના રોજ બેંગ્લોરમાં ઈન્ડિયન ઈન્સ્ટિટ્યૂટ ઓફ સાયન્સની સ્થાપના કરી, જ્યારે 1912માં સારા શિક્ષણ માટે સંસ્થાને દાન પણ આપ્યું. આ સિવાય સર દોરાબજી ટાટાએ કેમ્બ્રિજ યુનિવર્સિટી અને ભંડારકર ઓરિએન્ટલ રિસર્ચને દાન આપીને ત્યાં સંસ્કૃત શીખવવા માટે લિમિટેડની રચના કરી હતી.

સર દોરાબજી ટાટાએ શિક્ષણ અને વ્યાપાર ક્ષેત્ર ઉપરાંત રમતગમતને પ્રોત્સાહન આપવામાં મહત્વની ભૂમિકા ભજવી હતી, કારણ કે તેઓ રમતગમત પ્રત્યે અલગ જ જુસ્સો ધરાવતા હતા. આવી સ્થિતિમાં, સર દોરાબજી ટાટાએ 100 વર્ષ પહેલાં ભારતીય ઓલિમ્પિક ચળવળનો પાયો નાખ્યો હતો, જ્યારે વર્ષ 1919માં તેમણે એન્ટવર્પ ગેમ્સમાં ભાગ લેવા માટે 4 એથ્લેટ અને 2 કુસ્તીબાજોને તમામ જરૂરી સેવાઓ પૂરી પાડી હતી.

આ પછી દેશમાં ભારતીય ઓલિમ્પિક એસોસિએશનની સ્થાપના કરવામાં આવી, જેનું નેતૃત્વ સર દોરાબજી ટાટાએ કર્યું. રાષ્ટ્રપતિ પદ સંભાળતા તેમણે 1924માં ભારતીય ખેલાડીઓને પેરિસ ઓલિમ્પિયાડમાં મોકલવાની અને તેમના તમામ ખર્ચાઓ સંભાળવાની જવાબદારી લીધી હતી, જ્યારે તેઓ ખેલાડીઓને સતત પ્રોત્સાહિત કરતા હતા. આ જ કારણ છે કે ભારતીય ઓલિમ્પિક સંઘના સ્થાપક સર દોરાબજી ટાટાને 23 જૂનના રોજ આંતરરાષ્ટ્રીય ઓલિમ્પિક દિવસના અવસર પર દેશભરમાં યાદ કરવામાં આવે છે.

સર દોરાબજી ટાટાના પ્રયત્નોને કારણે, ભારતીય ખેલાડીઓ પ્રથમ વખત ઓલિમ્પિકમાં ભાગ લઈ શક્યા, ત્યારબાદ ભારતીય ખેલાડીઓએ વિવિધ આંતરરાષ્ટ્રીય રમતોમાં ભાગ લેવાનું શરૂ કર્યું. આવી સ્થિતિમાં, શિક્ષણ અને રમતગમતના ક્ષેત્રમાં કામ કર્યા પછી, સર દોરાબાજી ટાટાએ દેશના સામાન્ય લોકો માટે કામ કરવાનું નક્કી કર્યું.

ટાટા સ્ટીલ અને ટાટા પાવરની સ્થાપના:
આ રીતે સર દોરાબજી ટાટાએ ભારતમાં ટાટા સ્ટીયર અને ટાટા પાવરની સ્થાપના કરી, જેના દ્વારા તેમણે તેમના પિતા જમશેદજી ટાટાના સ્વપ્નને વાસ્તવિકતામાં ફેરવવાનું કામ કર્યું. આ સાથે તેમણે સર દોરાબજી ટાટા એન્ડ એલાઈડ ટ્રસ્ટની પણ સ્થાપના કરી, જેથી દેશના ગરીબ અને જરૂરિયાતમંદ લોકોને દાન દ્વારા મદદ કરી શકાય. એટલું જ નહીં, સર દોરાબજી ટાટાએ તેમની તમામ મિલકત ટ્રસ્ટને દાનમાં આપી દીધી, જેનો ઉપયોગ સ્થાન, રાષ્ટ્રીયતા વગેરેને ધ્યાનમાં લીધા વિના લોકોને મદદ કરવા માટે કરવામાં આવતો હતો. આ ઉપરાંત સર દોરાબજી ટ્રસ્ટ દેશમાં શિક્ષણ અને સંશોધન ક્ષેત્રે પ્રગતિ માટે કામ કરતું હતું, જેણે દેશમાં નવી ક્રાંતિ લાવવાનું કામ કર્યું હતું.

ટાટા એરલાઇન્સની સ્થાપના અને સ્થાપક:
જેઆરડી ટાટા, જેઓ જમશેદજી ટાટાના પિતરાઈ ભાઈ રતનજી દાદાભાઈ ટાટાના પુત્ર હતા, તેમને ટાટા જૂથના વિકાસનો શ્રેય આપવામાં આવે છે. જેઆરડી ટાટા ભારતના પ્રથમ લાઇસન્સ પ્રાપ્ત કરનાર પાઇલટ હતા જેમને વિમાનો પ્રત્યે ખૂબ પ્રેમ હતો. આવી સ્થિતિમાં, JRD ટાટાએ ભારતમાં એરલાઇન શરૂ કરવાનો નિર્ણય લીધો, જેના કારણે તેમને ભારતીય નાગરિક ઉડ્ડયન સેવાના પિતા માનવામાં આવે છે. JRD ટાટાએ 1 નવેમ્બર 1929ના રોજ ભારતમાં કોમર્શિયલ ફ્લાઈટ્સ માટે પાઈલટનું લાઇસન્સ મેળવ્યું હતું, ત્યારબાદ તેમણે 15 ઓક્ટોબર 1932ના રોજ કરાચીથી બોમ્બે (મુંબઈ) સુધીની સિંગલ સીટર ડીએચ પુસ મોથ કોમર્શિયલ ફ્લાઈટનું સંચાલન કર્યું હતું. તે જ વર્ષે જેઆરડી ટાટાએ ભારતમાં ટાટા એરલાઈન્સ એટલે કે એર ઈન્ડિયાની સ્થાપના કરી, જેને પાછળથી સરકારે ખરીદી લીધી.

રતન ટાટા દેશના લોકપ્રિય ઉદ્યોગપતિ:
આ રીતે, ટાટા પરિવારે ન માત્ર તેમના વ્યવસાયને આગળ વધાર્યો પરંતુ પેઢી દર પેઢી દેશની પ્રગતિ અને સુધારણા માટે પણ કામ કર્યું. રતન ટાટાએ સ્ટીલ અને પાવર ઈન્ડસ્ટ્રીને એક નવી ઊંચાઈ પર લઈ ગયા છે, જ્યારે તેમણે ભારતમાં ટાટા મોટર્સની પણ શરૂઆત કરી છે. ટાટા ગ્રુપે માત્ર 9 વર્ષમાં 36 કંપનીઓ હસ્તગત કરી છે, જેમાં બ્રિટિશ ઓટોમોબાઈલ જાયન્ટ જગુઆર અને લેન્ડ રોવરના નામ સામેલ છે.

તમને જણાવી દઈએ કે વર્ષ 2021-22માં ટાટા સન્સે એર ઈન્ડિયાને ખરીદી હતી, ત્યારબાદ રતન ટાટાએ ટ્વિટ કરીને એર ઈન્ડિયાને વેલકમ બેક કહ્યું હતું. એર ઈન્ડિયાની સ્થાપના જેઆરડી ટાટા દ્વારા કરવામાં આવી હતી જેઓ ટાટા ગ્રૂપનો એક ભાગ હતા, આવી રીતે વર્ષો પછી ટાટા ગ્રૂપે એર ઈન્ડિયાને ફરીથી ખરીદીને તેના પૂર્વજોની અમાનતને પછી મેળવી લીધી.

Leave a Reply

Your email address will not be published.